یک محیط با کیفیت بالا نیاز است:
دسترسى و ارتباطات ( راحت براى استفاده، آسانى رسیدن و حرکت در آن)
فعالیت ها ( فراهم کردن دلیلى براى حضور در آن، حیاتى و واحد و یکتا )
راحت و تصویر ذهنى ( امن و پاکیزه، سبز و جذاب )
– معاشرت پذیر ( پرورش روابط همسایگى، دوستى، روابط متقابل، تنوع و…) ( carmona,20008:12).
چهار مؤلفه قابلیت پیاده‏روی (مطلوبیت و مطبوعیت، ایمنی و امنیت، آسایش و راحتی و تسهیلات و دسترسی)
مؤلفه‏هایی نظیر مطبوعیت و مطلوبیت، آسایش و راحتی، ایمنی و امنیت و تسهیلات و دسترسی عابر پیاده مطبوعیت و مطلوبیت در اینجا منظور از مطلوبیت، جذابیت، دلپذیری و شاداب بودن فضا به منظور انجام فعالیت های تفریحی و ورزشی از جمله پیاده‏روی است.
دسترسی: دسترسی معیاری است که آسایش شهروندان در رسیدن به مکان مورد نظر را تامین مینماید(چپ‏من، 1386: 156).
ایمنی: منظور از ایمنی مراقبت و رسیدگی سریع به مکان های مورد نظر و کاربران آن در برابر خطرات احتمالی است (پور محمدی،94:1385).
آسایش و راحتی: در مبحث فعلی توجه به مولفه‏هایی از قبیل پیوستگی و هموار بودن سطوح، وجود مکان های مکث و استراحت، اختصاص عرض کافی به معابر پیاده و در نظر گرفتن تمهیداتی برای پناه گرفتن از آفتاب و باران موجب آسایش و راحتی شهروندان هنگام فعالیت های پیاده‏روی می‏گردد. آسایش (واکنش عاطفی مثبت به محیط خارجی، محیط پیاده‏روی و نسبت به موقعیت است که شامل واکنش‏های فیزیولوژیکی، فیزیکی، اجتماعی و روانی است).
2-9-2- نیازهای اصلی پیاده‏ها
برنامه‏ریزی، طراحی و نگهداری مسیرهای پیاده باید با توجه به پنج عامل زیر انجام گیرد:
– پیوستگی
– کوتاهی
– زیبایی و امنیت
– ایمنی
– راحتی (وزارت مسکن و شهرسازی، معاونت شهرسازی و معماری،1375 ).
سرزندگی: شاید بتوان تنوع و فعالیت‏پذیری را به عنوان دو مؤلفه تأثیرگذار در سرزندگی فضاهای شهری دانست. یکی از راه‏های رسیدن به تنوع، به کار گرفتن نمادهای شهری‏اند که بر گرفته از کالبد موجود و ارزشهای بافت تعریف می‏گردند، که به خوانایی مسیر افزوده و آن را به نماد تبدیل می‏کند. از دیگر عوامل سرزندگی و تنوع پیاده‏راها، ایجاد کاربر یهای متنوع و متناسب با هر سکانس پیاده‏راه‏، استقرار کاربر یهای خدماتی که تداوم حضور شهروند را در پی دارد و همچنین استقرار کاربریهای اوقا ت فراغت ، تنوع مبلمان در طول مسیر و هماهنگی روشنایی مسیر بدنه‏ها و تأ کید روشنایی روی عناصر و بناهای شاخص می‏باشد (پاکزاد،1386). از آنجایی که فعالیت‏ها و کنش‏های متفاوت به راحتی براساس نیاز، زمان و …تغییر می‏کنند، در طراحی پیاده بایستی از انعطاف مناسب برخوردار باشند. گوناگونی(تنوع) تجربه فضا دلالت بر ویژگی‏های محیطی مکا هایی می‏کند که واجد فرمها، استفاده‏ها و معانی گوناگون باشند؛ کاربریهای متنوع جاذب با تأمین و تولید جریانهای حرکت پیاده، در فضای پیاده‏راه این کیفیت را فراهم می‏آورند)بنتلی و همکاران،1382). در این راستا، فعالیت‏های اختیاری و تفریحی، بخش قابل توجهی از فعالیت‏های اجتماعی را باید در پیاده‏راها دربرگیرند که در شکل‏گیری این مفهوم در این فضا بایستی دقت لازم به عمل آید.
نفوذپذیری : فقط مکانهایی که برای مردم قابل دسترسی باشند، به آنها حق انتخاب می‏دهند. از آنجا که نفوذپذیری یکی از عوامل اساسی در دستیابی به مطلوبیت است، باید در اولین مراحل طراحی پیاده‏راه‏ مورد توجه قرار گیرد(بنتلی و همکاران،1382 ). یک عنصر کلیدی در مورد قلمروی عمومی، قابلیت نفوذپذیری و دسترسی است .این ماهیت نوعی قدرت از طریق کنترل فضا و دسترسی به آن می‏باشد. نیروهای مختلفی در جامعه به صورت هدفمند قابلیت دسترسی را برای کنترل محیط‏های ویژه و اغلب برای محافظت از سرمایه‏گذاری‏ها کاهش می‏دهند. به منظور رسیدن به نفوذپذیری در مسیر پیاده‏راه‏، ایجاد امکان رابطه متقابل بصری بین مسیر و بدنه می‏باشد. محور پیاده باید تا حد امکان بدون اختلاف سطح و مانعی، کلیه فعالیت‏ها و کاربریهای متنوعی که در مقطع خیابان یعنی نزدیکترین مکان در خط دید وجود دارند را به هم متصل کرده و با ایجاد تمایزات بصری، وحدت و پیوستگی مسیر را القا کند(تیبالدز، 1992 ). دسترسی را می‏توان مهمترین عنصر، خصوصیت و اساسی‏ترین عملکرد پیاده‏راها دانست .دسترسی در قالب‏های مختلفی بیان می‏شود (مثل: دسترسی به افراد، دسترسی به فعالیت‏ها، دسترسی به کالا ها و منابع، دسترسی به اماکن و اطلاعات (Echenique et al., 1972) . مقیاس پیاده از جمله شاخصه‏هایی می‏باشد که فضا را مملوس‏تر و قابل باورتر می‏سازد و زمینه را برای بروز تعاملات اجتماعی بیشتر فراهم می‏کند. این مهم در کنار رعایت اصل ارتباطات فضایی در پیاده‏راها امکان اتصال و ارتباط فضاها و فعالیت‏های شهری را به یکدیگر فراهم می‏کند. فضاهای شهری دارای اتصال و ارتباط فضایی مستحکم و به نوعی زمینه‏ساز و پشتیبان بروز فعالیت‏های شهری مستمر در مقیاس عملکردی پیاده می‏باشند.
خوانایی :به طور معمول، بخشی از درجات حق انتخابی که به وسیله یک مکان عرضه می‏گردد با میزان خوانایی آن ارتباط پیدا می‏کند؛ یعنی مردم تا چه حد می‏توانند به فهم یا درک آن مکان نائل شوند(بنتلی و همکاران،1382). پیاده‏روها عرصه‏هایی عمومی‏اند که می‏توانند گزینه‏های متنوعی را برای ارتقای کیفیت زندگی مردم به آنها عرضه دارند .اما مردم موقعی می‏توانند از
منافع گزینه‏هایی که آن کیفیت را عرضه می‏دارند، بهره گیرند که بتوانند سازمان فضایی و آنچه را که در آنجا می‏گذرد، درک کنند. پرداختن به وجه عینی منظر در پیاده‏راه آن را به محیطی خوانا و واجد کیفیت تبدیل خواهد کرد. پاکیزگی و زیبایی در محیط پیاده‏راه، امکان حضورپذیری و استفاده از فضای آن را افزایش خواهد داد و در انتها پیاده‏راه باید با ایجاد احساس نظم بین اجزا، آن را به عنوان فضایی متناسب به بیننده عرضه کند؛ به عبارت دیگر باید فضای پیاده‏راه واجد کیفیت تناسبات بصری باشد.
ایمنی و امنیت: حضور فعال مردم در شهر از عوامل افزایش ایمنی و امنیت در فضاهای شهری است که برای تداوم و بقای حیات آن، ایمنی و امنیت بسیار مؤثر است که در صورت نبود آن، کیفیت شهر افت کرده و معنای شهریت از بین می‏رود. در پیاده‏راها، شهروندان پیاده باید همواره در مقابل خودرو و موتور سیکلت ایمن بوده و تردد اینگونه وسایل شدیداً کنترل شود(مجتهد سیستانی، 1387).
انجمن شهرسازی آمریکا (1387) در رابطه با بحث امنیت، چنین متذکر شده است :انگاره‏های طراحی شهری به منظور تسهیل دیده شدن متجاوزان عمل می‏کنند. نظارت طبیعی با استفاده از وسایلی که نمایانی مردم، محوطه‏های پارکینگ و ورودی‏های ساختمان را به حداکثر برساند (مثل پنجره‏های مشرف به خیابان و خیابانهای مأنوس با پیاده‏ها …) ارتقا خواهد یافت. جان لنگ در مدل نیازهای انسانی، سلسله مراتب و روابط بین نیازها را در قالب دسته‏های مشتمل بر نیازهای فیزیولوژیک، امنیت، وابستگی، عزت و اعتماد به نفس و… مورد بررسی قرار داده و امنیت را به عنوان یکی از نیازهای اساسی در مرتبه دوم این تقسیم‏بندی می‏گذارد. لئونارددهل13 واضع ایده شهر سالم در معرفی تیپولوژی نیازهای شهری، امنیت را در قالب اولین رده از نیازها به عنوان نیازهای اساسی و اولیه می‏شمارد، همچنین جان اشتون14 نیز از صاحب‏نظران بین‏المللی شهرسالم، امنیت را یکی از کیفیت‏های غیر قابل جایگزین در ایجاد یک شهر سالم مورد اشاره قرار می‏دهد. هفت ویژگی عام برای محیط‏های ایمن و امن عبارتند از (صالحی ،1387 ).

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   منابع پایان نامه ارشد درموردقرن نوزدهم، جاودانگى نفس، فلسفه ارسطو

• دسترسی و جابجایی آسان،
•ساختار مناسب برای فعالیت‏های مختلف،
•امکان نظارت و اشراف برای عموم،
•موجد حس مالکیت، احترام و مسئولیت،
•دارای تسهیلات حفاظت فیزیکی و امنیتی و
•جاری بودن فعالیت‏های انسانی(عباس زاده و تمری، 1392: 10-1)

دیاگرام (1-1): دیاگرام تحلیلی مؤلفه های تأثیرگذار بر کیفیات فضایی پیاده راه ها

(عباس زاده و تمری، 1392: 10-1)

جدول (2- 5): شاخص های مورد استفاده در این پژوهش جهت سنجش کیفیت محیط
سطح اول
سطح دوم
سطح سوم
منابع به کار رفته جهت تعیین شاخص ها
کیفیت محیط
شاخص کالبدی
دسترسی
برتولینی و دجیست (1999، 2003)، لاو و چیو (2003)، کلپور (1993)، هرنیک (2003)، تیبالدز (1992)، pss

تسهیلات شهری
اورنگ (1386)، pss

روشنایی
امین صالحی (1387)،pss

محیط زیست شهری
اورنگ (1386)، سعیدنیا (1387)،pss

معابر
عسگری زاده (1387)، امین صالحی (1387)

شاخص کارکردی- عملکردی
کارکردهای اجتماعی- فرهنگی
چپ من (1947)، تیبالدز (1992)،pss
پاکزاد (1385)، اورنگ (1386)

کارکردهای اقتصادی
Pss,URBED

کارکردهای تفریحی
URBED، تیبالدز (1992)

شاخص ادراک محیطی
سرزندگی
اسمیت و پیتر، پیرنیا
فلامکی، اورنگ (1386)، تیبالدز (1992)، چپ من (1947)، Pss,URBED

هویت

نظم

حس تعلق

خوانایی

مقیاس انسانی

رنجبر و رییس اسماعیلی، 1389: 93-83

جدول (2- 6): معیارهای ارائه شده درباره کیفیت پیاده راهها از دید صاحبنظران
صاحبنظران
مؤلفه های کیفیت
جین جکویز
توجه به فعالیت ها- اختلاط کاربری ها (تنوع استفاده و تنوع سنی ابنیه)- نفوذپذیری و قابلیت دسترسی- اختلاط اجتماعی و انعطاف پذیری
کویین لینچ
سرزندگی- مفهوم (حس)- سازگاری- دسترسی- کنترل و نظارت- کارایی- عدالت
کرمونا
دسترسی- ساخت فضا و نرم فضا- فضای همگانی- ایمنی و امنیت- منظر شهری- اختلاط و تراکم همه شمول بودن
جهانشاه پاکزاد
سرزندگی (تنوع در طول مسیر- نفوذپذیری)- انعطاف (در کالبد و عملکرد)- ایمنی (ایمنی پیاده در مقابل سواره- امنیت پیاده در محیط)
معینی
امنیت- دل پذیری- جذابیت- مطبوعیت- انتخاب نوع سفر- انتخاب نوع حمل و نقل- دسترسی- جابجایی- آموزش- سلامت عمومی- پیوستگی- ارتباط بین کاربری ها- حمل و نقل و عابرپیاده- دسترسی به ایستگاه های عبور و مرور- رفتار پیاده براساس معیارهای فرهنگی اجتماعی
با ترکیب نظریات برنامهریزی و فعالیتهای طراحی شهری، می‏توان گفت که از نظر استفاده‏کنندگان مجموعه‏ای از عوامل زیر در ارزیابی کیفیت فضای عمومی مؤثرند:
نظافت و پاکیزگی :15آیا این مکانها تمیز هستند و به تمیزی آنها رسیدگی می‏شود؟
دسترسی: 16این فضاها تا چه اندازه در دسترساند و قابلیت تحرک در آنها وجود دارد؟
جذابیت17: تا چه اندازه چشم نوازند؟
راحتی18: آیا افراد در گذران اوقات فراغت در این مکانها راحت‏اند؟
جامعیت19: تا چه اندازه اقشار مختلف جامعه را در برمی‏گیرد؟
سرزندگی و پویایی20: تا چه حد از فضا استفاده شده است و امکان انجام فعالیتهای شاد و زندگی بخش وجود دارد؟
عملکرد21: تا چه حد قابلیت به مرحله اجرا درآمدن فعالیتهای مختلف موجود در فضا وجود دارد؟
ت
مایز: آیا این فضا یک مشخصه واضح و ممتاز دارد؟
ایمنی و امنیت : آیا این فضاها احساس امنیت را القاء میکنند و فضاهای امنی هستند؟
نیرومندی و سلامتی : تا چه حد در طول زمان، جهت بهبود و سلامتی فضاها اقدام می‏شود؟
خیابان
خیابان‏ها مهمترین، حساس‏ترین و بیشترین فضاهای عمومی یک شهر را تشکیل می‏دهند. اهمیت خیابانها را از چند جهت می‏توان بررسی نمود:
– اختصاص درصد قابل ملاحظه ای از سطح شهرها به خیابان
– خیابان به عنوان عنصر اصلی فرم شهر
– خیابانها محل اتصال و ارتباط فضاها و فعالیت‏های شهری به یکدیگر
– خیابانها به عنوان نماد فرهنگی
– خیابان مهمترین وسیله و ابزار طراحی شهری
خیابان‏ها  مسیر حرکت و عبور وسایل نقلیه و پیاده و عرصه بروز فعالیت های اقتصادی، اجتماعی، و کالبدی است. خیابان به عنوان یک فضای شهری، عنصراصلی ساختار شهر در طول تاریخ می باشد. آن چه از نام خیابان در قدم اول به یاد هر کس می آید، همان نقش بارز تردد جابه‏جایی یا یک راه عبوری است. در حالی که خیابان به عنوان یکی از عناصر مهم تشکیل دهنده فرم اصلی شهر، نماد فرهنگی و اجتماعی و

دسته‌ها: پایان نامه ها

دیدگاهتان را بنویسید