بهعنوان مجموعهی روابط مطبوع به لحاظ سیاسی و اجتماعی است. بر این اساس نوشتههای این حوزه اغلب به بررسیِ تنظیمات سیاسی، اجتماعی و فرهنگیای که مردم در آن زندگی، کار و فعالیت دارند میپردازد Figueroa, 2009: 341)). عدالت زیست محیطی در مفهوم وسیع کلمه به معنای اِعمال عدالت و تعریف عدالت نه تنها در میان جوامع انسانی، بلکه توجه به عدالت در محیط زیستِ بشر است.
2-3-6-3- هنر محیطی
از همان دورانهای ماقبل تاریخ، انسانها در محیط زیست خود تغییراتی ایجاد نمودهاند. با تراشیدن سنگ و درست کردن ابزار از آن و نقاشی کردن بر دیوارهی غارها در پی ارتباط با نیروهای طبیعت بودند. انسان در آن دوران، بر این باور بود که از راه هنر میتوان در روند طبیعت دخالت کرد و تغییراتی ایجاد نمود. هنر محیطی بازگشتی آگاهانه به طبیعت و دخالت در روند آن است اما این بار نه برای مهار نیروهای طبیعت و تغییر جریان طبیعت برای رفع نیازهای زندگی، بلکه برای صیانت از ارزشها، جلوگیری از تخریب، برجسته ساختن آن بهعنوان عامل بسیار مهم حیات انسانها و بازتعریف رابطهی انسان با آن است. هنرمندان محیطی تنها به نمایش طبیعت بسنده نمیکنند بلکه زیستن، تجربه و کنش متقابل با طبیعت را برگزیدهاند. هنر محیطی به معنای شرایط یا موقعیتهایی است که فرد را در بر‌می‌گیرد و در معنای زیستمحیطی آن113 عبارت است از ترکیب موقعیتهای فیزیکی خارجی که بر رشد، توسعه و بقای ارگانیسمها تأثیر میگذارد (قلعه، 1388: 26).
هنر محیطی که ‌از دهه 1960 کار خود را آغاز کرد. بهعنوان هنری تعریف میشود که طبیعت را به مثابه بخشی از رسانه و برای بیان چیزی درباره آن بهکار میبرد. به عبارتی نیروها و ابژههای طبیعیِ درون متن اثر هنری را میتوان درک کرد (پارسونز، 1389: 228).
هنر، این قدرت را دارد که شیوهی نگرش ما به جهان را تغییر دهد. برخی از هنرمندان در آثار خود زیباییِ ذاتی طبیعت را به تصویر میکشند و برخی نیز گزاره و بیانیهی خود را در قالب تصاویر بحث‌برانگیز ارائه میکنند تا تفکر انسان را برانگیزد. امروزه هنر زیستمحیطی از جنبشهای هنر معاصر می‌باشد که میکوشد رابطه میان انسان و طبیعت را بهبود ببخشد و او را متوجه مسائل زیست محیطی اطرافش نماید و در مسیر احیا و بازسازی محیطهای آسیب دیده قرار دهد. برای این مهم، هنرمند به خلق اثر و ارائه بیانی جدید از محیط میپردازد. در ایران نیز پژوهشهایی با رویکرد هنری114، ابعاد تخریب محیط زیست را به تصویر کشیده و به زبان هنر، اشتباهات انسان در مواجهه با طبیعت را گوشزد مینماید.
2-3-6-4- جامعهشناسیِ محیط زیست
از قرن بیست و یکم، علوم اجتماعی با مجموعه چالشهایی روبرو میباشد. ضرورت توجه به بحران زیستمحیطی، سؤالاتی را درباره تواناییِ فهم رابطهی میان جهان طبیعی و جوامع انسانی بهوجود آورده است (2010: 1 Carter, Charles). ابعاد اجتماعی بحران محیط زیست مسائلی را پیشروی جامعه‌شناسی نهاده است. برای مثال اینکه جامعهشناسی چه نقشی در تجزیه و تحلیل دغدغههای جهان معاصر دارد. رشد کاپیتالیسم صنعتی بهطرزی بیرحمانه از تکنولوژی برای تولید در سطحی گسترده استفاده نمود. چنین وضعیتی، بینشی را ترغیب میکرد که برای مدافعان محیط زیست بیگانه نیست یعنی [این دیدگاه] که سیاره باغی است که به منظور برآوردن نیازها و لذات انسان، با ظرفیتی بیحد و حصر برای تولید و مصرف انسان بهوجود آمده است. طبق این دیدگاه – که از قرن نوزدهم و اوایل بیستم در تفکر غربی رایج شد- وابستگیِ جامعه و طبیعت از یک طریق بود: اینکه طبیعت منفعل بود، بهعنوان فراهم‌آورندهی منابع مورد بهرهبرداری قرار میگرفت. درواقع این تفکر اشاره به همان چیزی است که پیکو (2009) علمزدگیِ طبیعت نامیده است، فرمانبرداری طبیعت به منظور رفع حوایج و لذات انسان (2 :Ibid).
جامعهشناسی محیط زیست معمولاً بهعنوان مطالعهی اجتماعیِ تعاملات زیستمحیطی- اجتماعی تعریف میگردد. اگرچه تمرکز این رشته بهطور کلی بر مطالعهی رابطه میان جامعهشناسی و محیط زیست است. جامعهشناسان محیط زیست بهطور معمول تأکید ویژهای به بررسی عوامل اجتماعیای دارند که مسائل زیستمحیطی را موجب شده است. افزون بر آن، از طریق فرآیندهای اجتماعی است که برخی شرایط زیستمحیطی، به لحاظ اجتماعی مسأله تلقی میگردد. درواقع غالب مشکلات زیستمحیطی وضعیتی هستیشناختی دارند که علیرغم آگاهی انسان از آنها، ناشی از فرآیندهای اجتماعی است.

یادداشتهای فصل دوم
[1]. مراد از فردگرایی، انکار هر اصلی بالاتر از فردیت و متعاقب آن تقلیل تمدن با همهی شاخه‌هایش به عناصر منحصراً انسانی است به عبارتی فردگرایی امتناع از قبول هر مرجعیتی بالاتر از فرد و نیز هر وسیلهی شناختی بالاتر از عقل جزئی فردی را در پی دارد. بنابراین فردگرایی معادل همان چیزی است که در دورهی رنسانس «اومانیسم» نامیده شد (رنه گنون، بحران دنیای متجدد، ترجمهی حسن عزیزی، تهران: انتشارات حکمت، 1387: 85 و 92).
[2]. اصطلاح اخلاق کاربردی (applied ethics) و مترادف آن اخلاق عملی (practical ethics) در دههی 1970 بهکار رفت. تمرکز اخلاق کاربردی، بر مسائل اخلاقی بغرنج و چالشبرانگیز در جامعه و در اخلاق حرفهای [بهخصوص اخلاق پزشکی (medical ethics) و اخلاق شغلی(business ethics)] است
(Tom. L, Beauchamp, The Nature of Applied Ethics in book of Fery R. G., Heath Wellman Christopher, A Companion to Applied Ethics, BlackWell press, 2003: 1).
[3]. اخلاق زیستی (Bioethics)، بررسی مسائل اخلاقی در باب مرگ، زندگی و محیط زیست است که بر اثر پیشرفت تکنولوژی پدید آمده است.

< br />فصل سوم
بررسی و تطبیق دیدگاههای لین وایت و سیدحسین نصر

3-1- مقدمه

با وجود تلاشهای علمی، اقتصادی و سیاسیِ صورت گرفته از سوی حکومتها در خصوص حفظ و پیشگیری از بحرانِ رو به رشد محیط زیست، بحرانِ فعلی به نحوی فزاینده، جهان و به‌خصوص حیات انسان را تهدید میکند. بنابراین به نظر میرسد که اقدامات صورت گرفته کافی نبودهاند. عدهی کثیری از علمای دینی و الاهیدانان بر این باورند که بحران محیط زیست نشان دهنده بحران عمیقتری میباشد که آن را بحران معنوی مینامند. از اینرو نوعی بازبینی در نگرش و ارزش‌های انسانها ضروری مینماید115. چرا که رفتار انسانها با محیط زیست، بسته به طرز فکرشان درباره رابطهاشان با محیط زیستِ شان است که این طرز فکر میتواند ریشه در فرهنگ و دین داشته باشد. در واقع بنابر گفتهی فولتز ( 9:2003) غالب مردم بر این تصورند که بحران محیط زیست و مسائل آن در زمرهی مسائل تکنولوژی و سیاست عمومی است و از ربط آن به دین و ارزشها ناآگاهند. مقاله وایت که به بررسیِ ریشههای این بحران پرداخته است نیز بر معنوی بودن بحران فعلی صحه میگذارد116 و بحران محیط زیست را ریشه در نگرش انسانها میداند که آن هم برخاسته از دین و فرهنگ است. این مقاله تبدیل به منبعی برای بحث از دین و اکولوژی شده است. در فصل پیشروی پس از آنکه دیدگاههای وایت و نصر ارائه و بررسی شدند، یک بررسی تطبیقی از دیدگاههای آنها نیز صورت میگیرد.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   دانلود پایان نامه ارشد با موضوعانتقال اطلاعات، انحراف تجارت، منطقه آزاد

3-2- دیدگاه لین وایت
3-2-1- زندگینامه و خاستگاه فکری لین وایت117
Lynn Townsend White , Jr.
(April 29, 1907 – March 30, 1987)
لین وایت در سانفرانسیسکو متولد شد و در دانشگاه استنفورد و مدرسه الاهیاتیِ یونین118 تحصیل نمود. دکترای تاریخ را در سال 1934 از دانشگاه هاروارد دریافت کرد. در دانشگاههای پرینستون و استنفورد تدریس نمود و در سال 1974 از سمت استادیِ تاریخ در دانشگاه کالیفرنیای لسآنجلس بازنشسته شد. وایت، استاد تاریخ قرون وسطا در دانشگاههای پرینستن، استنفورد و برای سالهای بسیاری، کالیفرنیا و لسآنجلس و به مدت 15 سال هم (1943-1958) رئیس دانشکده میلز119 در اکلند بود. حوزه اصلیِ تحقیق و بررسیِ وایت، نقش اختراع تکنولوژیکی در قرون وسطا میباشد. او بر این باور بود که قرون وسطا دورهای تعیینکننده در برتری فنّاورانه غرب بوده است. به باور او مسیحیتِ قرون وسطا، پایههای روانیِ نوآوری فنّاورانه است. همچنین، او تخمین زد که مسیحیتِ قرون وسطا ریشهی بحران زیستمحیطیِ قرن 20 است.
وایت افتخارات زیادی از طریق حرفهاش بدست آورد. او یکی از اعضای هیئت مؤسس انجمن تاریخ فناوری و نیز ریاست انجمن را برعهده داشت. همچنین بهعنوان رئیسِ تاریخ جامعه علوم، رئیس انجمن تاریخ آمریکا و عضو «آکادمی آمریکایی هنر و علوم» بود. شاید بهترین معرفیِ آثار لین وایت میتواند از طریق مجموعه مقالاتش با عنوان «مقالاتی درباره پویاییِ فرهنگ غربی»120 (1968) و «دین و تکنولوژی قرون وسطا: مجموعه مقالات»121 (1978) بدست آید.
وایت در دسامبر 1967 سخنرانیای با عنوان «ریشههای تاریخی بحران زیستمحیطی ما» ارائه نمود که بعدها در مجله علم منتشر شد و بطور گسترده تجدید چاپ گردید. بنابراین برای بسیاری از علاقمندان مسائل زیست محیطی، وایت بهواسطهی همین مقاله شناخته شده است. این مقاله همچون سایر آثار وایت، برخاسته از دغدغهی علمی و حرفهایِ او در مورد تکنولوژی قرون وسطا از جمله نقش تکنولوژی در تسلط انسان بر طبیعت می باشد.
مقاله وایت در باب بحران زیست محیطی بدین نتیجه رسید که بحران مزبور ناشی از علم مدرن است، که او علم مدرن را برآمده از نگاه الاهیات مسیحی به طبیعت میدانست. تکنولوژیِ مدرن که از علم بدست آمده، حداقل تاحدی برآمده از تلقی مسیحیت از تعالی انسان و سلطهی بهحقِ وی بر طبیعت است. او نتیجه گرفت که علم و تکنولوژی مدرن، ما را به سمت بحران زیست محیطی سوق میدهند و مسیحیت، بار سنگین این گناه را به دوش میکشد. در طول سالهای متمادی مقالات متعددی در موافقت یا مخالفت با دیدگاههای وایت نگاشته شده و این بحث تا به امروز ادامه دارد. بعلاوه در اغلب پژوهش هایی که رابطه دین و محیط زیست را بررسی نمودهاند، میتوان تأثیر و حضور دیدگاههای وایت را ملاحظه نمود.

3-2-1-1- مهمترین آثار لین وایت
* Latin monasticism in Norman Sicily, by Lynn Townsend White Jr.
Cambridge, Mass.: Mediaeval Academy of America, 1938.

* Educating our daughters; a challenge to the colleges. 1st ed. ´J New York, Harper, 1950.

* Frontiers of knowledge in the study of man. 1st ed. New York: Harper, 1956.

* Medieval technology and social change, Oxford: Clarendon Press, 1962.

* The transformation of the Roman world; Gibbon’s problem after two centuries,edited by Lynn White, Jr. Berkeley: University of California Press, 1966.

* Machina ex deo; essays in the dynamism of Western culture, by Lynn White, Jr. Cambridge, Mass.: MIT Press, c1968.

* Frontiers of knowledge in the study of man. Edited by Lynn White, Jr. New York: Greenwood Press, 1969, c1956.

* On pre-modern technology and science: a volume of studies in honor of Lynn White, Jr., edited by Bert S. Hall and Delno C. West. Malibu, Ca.: Undena Publications, 1976.

* Medieval religion and technology: collected essays, by Lynn White, Jr.Berkeley: University of California Press, c1978.

* The medieval West meets the rest of the world, general editor, Nancy van Deusen. Ottawa: Institute of Mediaeval Music, c1995.

3-2-2- ترجمه مقاله وایت
یکی از منابع بسیار مهم در ارتباط با ریشههای بحران زیستمحیطی، مقالهی منتشر شدهی لین وایت در مجلهی علم122 است. وایت، به نفوذ قابل توجهِ نگرش سنت دینی در قبال محیط زیست، به‌خصوص سنت دینی یهودی – مسیحی، توجه نموده است. در واقع مقالهی وایت، نقطه عطفی در نگرش دینی در قبال محیط زیست
است. از این رو پیش از پرداختن به دیدگاههای لین وایت، ترجمه‌ی مقالهی تأثیرگذار او را میآوریم.123
3-2-2-1- زمینههای تاریخی بحران زیستمحیطی ما
گفتگو با آلدوس هاکسلی124 غالباً فرد را در موقعیت مخاطبِ یک مونولوگ (تکگویی) فراموش‌ناشدنی قرار میدهد.

دسته‌ها: پایان نامه ها

دیدگاهتان را بنویسید